Asset Publisher Asset Publisher

Nietoperze - nie obce leśnikom

Nietoperze jako jedyne obok ptaków kręgowce w toku ewolucji opanowały zdolność do aktywnego lotu. Niewątpliwe ogromny wpływ na to ma przekształcenie przednich kończyn w błoniaste skrzydła. Tylne, zakończone pazurkami służą im do poruszania się po podłożu, a także do zwieszania się w okresie spoczynku...

Nietoperze - nie obce leśnikom

Dodał: Robert Tomasz Wojnerowicz Dodano: Śr, 12 paź 2011 19:27

Nietoperze jako jedyne obok ptaków kręgowce w toku ewolucji opanowały zdolność do aktywnego lotu. Niewątpliwe ogromny wpływ na to ma przekształcenie przednich kończyn w błoniaste skrzydła. Tylne, zakończone pazurkami służą im do poruszania się po podłożu, a także do zwieszania się w okresie spoczynku...

 

Nietoperze jako jedyne obok ptaków kręgowce w toku ewolucji opanowały zdolność do aktywnego lotu. Niewątpliwie ogromny wpływ na to ma przekształcenie przednich kończyn w błoniaste skrzydła. Tylne, zakończone pazurkami służą im do poruszania się po podłożu, a także do zwieszania się w okresie spoczynku.

Obecnie w Polsce występuje 25 gatunków. Wszystkie podlegają ścisłej ochronie gatunkowej na mocy ustawy o ochronie przyrody z dn. 16 kwietnia 2004r. (Dz.U. z 2004,  nr 92, poz. 880) i rozporządzenia Ministra Środowiska z 28 września 2004r. „w sprawie gatunków dziko występujących zwierząt objętych ochroną" (Dz.U. z 2004, nr 220, poz. 2237).

Prawdziwym wyzwaniem dla nich jest przetrwanie zimy. Spadek temperatury oraz brak pożywienia uniemożliwiające aktywność organizmu sprawiają, że zapadają w zimowy letarg. Podczas takiego letargu wykazują minimalny poziom metabolizmu, a temperatura ich ciała spada niemal do temperatury otoczenia. W związku z tym, że same raczej nie budują kryjówek na okres spoczynku wykorzystują najrozmaitsze naturalne jak i antropogeniczne schronienia. Do naturalnych należą między innymi dziuple drzew, jaskinie i szczeliny skalne, do antropogenicznych zaś bunkry, piwnice, studnie, studzienki, schrony czy przepusty.

Zimowy monitoring jest jedną z najdłużej trwających akcji badawczych mających na celu poznanie wieloletnich zmian liczebności zwierząt w Polsce. Pod stałą kontrolą znajduje się obecnie ok. 1000 zimowisk nietoperzy.

Na terenie naszego nadleśnictwa ostatnia inwentaryzacja miała miejsce w latach 2006 i 2007 roku, a terenem badań objęto strychy, stajnie, stare magazyny paliw, leśniczówki oraz piwnice osad. Prace inwentaryzacyjne opierały się głównie na weryfikacji informacji o nietoperzach i ich potencjalnych zimowiskach podawanych przez pracowników nadleśnictwa. W roku 2006 największą kolonię odkryto na terenie leśnictwa Osiny. Liczba osobników wyniosła tutaj około 200. Rok później inwentaryzacja wykazała obecność tylko 4 nietoperzy (podpiwniczenie byłego budynku nadleśnictwa), których przynależność gatunkową określono jako gacek brunatny. W tym przypadku ubytki w stropie oraz brak centralnego ogrzewania stworzyły bardzo dobre warunki do hibernacji. W części badanych obiektów stwierdzono obecność bardzo dużej ilości odchodów nietoperzy - był to widoczny ślad po kolonii letniej - rozrodczej. Ogólnie w wyniku owych inwentaryzacji stwierdzono obecność następujących gatunków nietoperzy: gacek brunatny, gacek szary, mopek, nocek duży i nocek natterera.

Była siedziba Nadleśnictwa Przewodnik (obecnie Osie)

Gacek brunatny

 Odchody nietoperzy     

Spośród wszystkich badanych miejsc znaczna większość ze względu na nieodpowiednie warunki mikroklimatyczne i stopień izolacji od otoczenia nie była odpowiednia dla zimujących nietoperzy. Niewielkie znaczenie Nadleśnictwa Osie jako terenu zimowania nietoperzy wynika również z braku dużych i niewielkiej ilości małych podziemi.

 

Tekst: Robert Wojnerowicz, Kinga Gałecka

Foto:  M. Tomaszewski